آمادهسازی دورهی تابستان
از آنجا که در دورهی تابستان حدود ۴۰ نفر از بهترینهای المپیاد کامپیوتر حضور دارند، برای کسب موفقیت در این دوره به تلاش بیشتر و برنامهای منسجمتر نیاز دارید. در ادامه شما را با فضای دورهی تابستان، درسها و آزمونها آشنا خواهیم کرد و توصیههایی دربارهی کارهایی که بهتر است در این دوره انجام دهید ارائه خواهیم کرد.
فضای دورهی تابستان
در این دوره حدود ۴۰ نفر از پذیرفتهشدگان مرحلهی دوم و سوم شرکت میکنند که در دوره با عنوان «دانشپژوه» شناخته میشوند. از آنجا که این دانشپژوهان از شهرهای مختلف هستند و ممکن است آشنایی قبلی با یکدیگر نداشته باشند، در روزهای اول اکثر آنها احساس غربت میکنند و شاید حتی نسبت به رقبای خود احساس ترس یا نگرانی داشته باشند. اما بهتدریج دوستیها شکل میگیرد و این ترس نیز از بین میرود. این دوستیها معمولاً به حدی عمیق میشوند که در پایان دوره، بسیاری از دانشپژوهان از تمام شدن دوره و جدا شدن از دوستانشان ناراحت میشوند.
اکثر معلمهای دوره، المپیادیهای سالهای اخیر هستند و اختلاف سنی چندانی با دانشپژوهان ندارند. این موضوع باعث میشود فضای دوره دوستانهتر و صمیمیتر باشد. معمولاً دانشپژوهان برنامههای تفریحی مانند رفتن به پارک یا سینما نیز برگزار میکنند تا هم دوستیها تقویت شود و هم خستگی و فشار دوره کاهش پیدا کند و با روحیهای شادابتر و انرژی بیشتر به کار خود ادامه دهند.
و اما چند توصیه:
- از گوشهگیری و دوری از دیگران بپرهیزید. سعی کنید در ایجاد دوستیها شما پیشقدم شوید.
- حتماً در برنامههای تفریحی شرکت کنید. یکسره درس خواندن و دوری از دیگران، به لحاظ روحی شما را خسته و کسل خواهد کرد.
- از دیگر دانشپژوهان نترسید. ممکن است در روزهای اول تصور کنید بعضی از افراد بسیار قویتر از شما هستند و اختلاف زیادی با آنها دارید. اما بعد از مشخص شدن نتایج آزمونها متوجه خواهید شد که معمولاً این اختلاف آنقدرها هم که تصور میکردید زیاد نیست.
- خودتان را دائماً با دیگران مقایسه نکنید. ممکن است کسی در یک درس بسیار قوی باشد و در درس دیگری ضعف داشته باشد. چیزی که اهمیت دارد این است که در طول دوره نسبت به خودتان پیشرفت کنید.
- مسئولین باشگاه و اعضای کمیته با شادی و تفریح کردن شما مشکلی ندارند و شما را برای انجام چنین کارهایی نیز تشویق میکنند؛ اما قطعاً با بیاحترامی کردن و انجام کارهایی که از انجام آنها نهی شدهاید برخورد خواهند کرد.
- سعی کنید از همان روزهای اول با چند نفر از دانشپژوهان ارتباط برقرار کنید. داشتن دوستان خوب در دوره، هم از نظر روحی کمک بزرگی است و هم باعث میشود تجربهی شیرینتری از دوره داشته باشید.
- دورهی تابستان یک رقابت جدی است، اما قرار نیست تمام رابطهی شما با دیگران بر اساس رقابت باشد. میتوانید همزمان با رقابت سالم، از تجربه و دانش یکدیگر نیز استفاده کنید.
- اگر در روزهای اول احساس کردید از دیگران ضعیفتر هستید، این احساس را مبنای قضاوت دربارهی نتیجهی نهایی خود قرار ندهید. دورهی تابستان برای بسیاری از دانشپژوهان تجربهای کاملاً متفاوت با آنچه پیش از آن داشتهاند خواهد بود و افراد میتوانند در طول دوره پیشرفت زیادی داشته باشند.
کلاسهای درس
معمولاً کلاسها از صبح ساعت ۸ شروع میشوند و تا ساعت ۶ بعدازظهر ادامه دارند. برنامهریزی کلاسها معمولاً به گونهای انجام میشود که این مدت زمان طولانی برای شما خستهکننده نباشد.
چهار درس اصلی که در دوره آموزش داده میشوند عبارتاند از نظریهی گرافها، ترکیبیات، طراحی الگوریتمها و برنامهنویسی. سیلابس این درسها را با کلیک بر روی آنها میتوانید مشاهده کنید.
در کنار این چهار درس، کلاسهایی در مورد آشنایی با لینوکس و نحوهی کدنویسی نیز خواهید داشت. یک درس ویژه هم در دوره خواهید داشت که هدف اصلی آن آشنا کردن شما با یک حوزه از علوم کامپیوتر است و معمولاً تأثیری در آزمونها ندارد.
علاوه بر اینها، حدود ۱/۳ کلاسها کلاسهای عملی هستند. در این کلاسها آنچه را در کلاسهای تئوری آموختهاید، پیادهسازی میکنید. معمولاً در کلاسهای عملی چند معلم حضور دارند که شما را در پیادهسازی برنامهها کمک خواهند کرد.
و اما چند توصیه:
- اگر با مباحثی که در دوره مطرح میشوند آشنا یا مسلط نیستید، به هیچوجه نگران نباشید. همهی مباحث موردنیاز به شما آموزش داده میشود. در ضمن قسمت زیادی از کلاسها به حل مسئله اختصاص داده میشود تا مطالب برای شما به خوبی جا بیفتند. اگر مطلبی سر کلاس برای شما جا نیفتاد، حتماً سؤال بپرسید و از اینکه دیگران بفهمند شما این مطلب را بلد نیستید نترسید. معمولاً مطلبی که شما نفهمیدهاید را خیلیهای دیگر هم نفهمیدهاند، اما به خاطر رودربایستی مطرح نمیکنند.
- در کلاس درس نه به خاطر مطالبی که بلد هستید مغرور شوید و دیگران را تحت تأثیر قرار دهید و نه به خاطر ندانستن مطلبی ناراحت شوید و ترس به خود راه دهید. قرار نیست همه در همهی مباحث قوی باشند.
- حتماً هر شب زمان مناسبی را برای مرور مطالب آن روز اختصاص دهید. از آنجا که حجم مطالبی که در دوره به شما گفته میشود زیاد است، اگر هر شب مطالب را مرور نکنید، بعداً با انبوهی از مطالب انباشتهشده مواجه خواهید شد که کار را برای شما بسیار سخت خواهد کرد.
- صرفاً به حضور در کلاس اکتفا نکنید. یادگیری واقعی زمانی اتفاق میافتد که بعد از کلاس بتوانید مطالب را خودتان بازسازی کنید، مسئله حل کنید و آنها را به کار ببرید.
- در کلاسهای عملی چندین معلم حضور دارند که وظیفهی اصلی آنها کمک به شماست. بنابراین سعی کنید از تجربه و دانش گرانبهای آنها نهایت استفاده را ببرید. اگر به مشکلی برخورد کردید که برطرف کردن آن زمان زیادی از شما میگیرد، حتماً از یکی از معلمها کمک بگیرید.
- البته قبل از سؤال پرسیدن، کمی خودتان روی مسئله فکر کنید و مشخص کنید دقیقاً در کدام قسمت مشکل دارید. سؤال دقیق معمولاً پاسخ بسیار مفیدتری هم به دنبال خواهد داشت.
- برخی از دانشپژوهان وقت خود را در کلاسهای عملی به بطالت میگذرانند. این دانشپژوهان بیشتر به دنبال آن هستند که دیده شوند و روحیهی دیگر دانشپژوهان را خراب کنند. توصیهی اکید به این افراد این است که اگر مسائل برای شما ساده است و وقت آزاد دارید، برای مسائل خود تستجنریتور بنویسید یا کد مسائل دیگری را که میشناسید بیسروصدا بزنید. توسل به روشهای غیراخلاقی برای کسب موفقیت زیبنده نیست و معمولاً چنین افرادی نیز نمیتوانند موفقیت چندانی کسب کنند.
- کلاسهای درس را جدی بگیرید؛ چرا که اگر در دو درس از چهار درس گراف، ترکیبیات، الگوریتم و برنامهنویسی مردود شوید، فارغ از بقیهی نتایج شما (حتی اگر نفر اول آزمونهای برنامهنویسی باشید) از مدال طلا و نقره محروم خواهید شد. در ضمن اگر یک درس را بیفتید، ۵ درصد منفی به آزمون نهایی منتقل میشود.
- مباحث تئوری را نیز جدی بگیرید؛ چرا که ۴۰ درصد از نمرهی نهایی شما متعلق به آزمونهای تئوری است.
- از همان ابتدای دوره برنامهی شخصی خودتان را مشخص کنید. لازم نیست برنامهای بسیار سنگین داشته باشید؛ مهم این است که برنامهای واقعبینانه داشته باشید و بتوانید به آن پایبند بمانید.
- خواب و استراحت را فدای مطالعهی بیشتر نکنید. خستگی شدید باعث کاهش تمرکز و یادگیری میشود و در نهایت ممکن است بیشتر از زمانی که به دست میآورید، زمان از شما بگیرد.
- اگر در یک درس احساس ضعف جدی دارید، آن را برای روزهای پایانی دوره رها نکنید. ضعفهای کوچک اگر بهموقع برطرف نشوند، در طول دوره روی هم جمع میشوند و جبران آنها در روزهای پایانی بسیار دشوار خواهد بود.
آزمونها
چند توصیه در مورد آزمونها:
- حتماً صفحهی استراتژی مسابقه دادن را مطالعه کنید و سعی کنید با تمرین کردن به آنچه در این مطلب گفته شده عمل کنید.
- حل سؤالهای دورهی تابستان سالهای قبل شدیداً توصیه میشود. شما میتوانید با مراجعه به قسمت آرشیو المپدیا به این سؤالها دسترسی پیدا کنید.
- در صورتی که وقت اضافه دارید، حتماً سری به آرشیو المپیاد کشورهای دیگر بزنید یا در سایتهایی که آزمونهایی شبیه المپیاد کامپیوتر برگزار میکنند عضو شوید و در آزمونهای آنها شرکت کنید. برای اطلاعات بیشتر در مورد این سایتها به صفحهی سایتهای مفید برای المپیاد کامپیوتر مراجعه کنید.
- شما باید سعی کنید در آزمونهای قسمت اول دوره تجربهی کافی کسب کنید و از این تجربهها در آزمونهای نهایی استفاده کنید. در هر آزمون تمرینی یا آزمونهای قسمت اول دوره، سعی کنید یک تجربهی جدید کسب کنید و به یک آزمون صرفاً بهعنوان فرصتی برای نمره گرفتن نگاه نکنید. این تجربه میتواند بهبود استراتژی مسابقه دادن، یادگیری مطلب جدید، بهبود روش نوشتن، مدیریت زمان، پیدا کردن نقاط ضعف یا هر چیز دیگری باشد. در آزمونهای نهایی جای تجربه کسب کردن نیست.
- بعد از هر آزمون، فقط به نمرهی خود نگاه نکنید. بررسی کنید کجاها زمان از دست دادهاید، کدام سؤالها را میتوانستید بهتر حل کنید، چه اشتباهاتی داشتهاید و چه کاری میتوانید در آزمون بعدی بهتر انجام دهید. ارزش اصلی آزمونهای ابتدایی دوره، تجربهای است که از آنها به دست میآورید.
- آزمونهای ابتدایی دوره را فرصتی برای شناخت نقاط ضعف خود بدانید. اگر در یک آزمون در موضوع خاصی مشکل داشتید، همان زمان برای برطرف کردن آن اقدام کنید و منتظر آزمونهای نهایی نمانید.
- سعی کنید در آزمونهای تمرینی استراتژیهای مختلف را امتحان کنید تا قبل از آزمونهای نهایی بدانید چه روشی برای شما بهتر جواب میدهد. آزمون نهایی محل امتحان کردن استراتژی جدید نیست.
- اگر در یک آزمون نتیجهی خوبی نگرفتید، ناامید نشوید. نتیجهی یک آزمون بهتنهایی تعیینکنندهی نتیجهی دوره نیست. مهم این است که از آن آزمون چیزی یاد بگیرید و در آزمون بعدی بهتر عمل کنید.
- بعد از هر آزمون، اشتباهات خود را یادداشت کنید. اگر یک اشتباه چند بار تکرار شود، دیگر نمیتوان آن را صرفاً یک بیدقتی دانست و باید برای اصلاح آن راهکاری پیدا کنید.
- در آزمونهای تمرینی سعی کنید شرایط آزمون واقعی را تا حد امکان شبیهسازی کنید. بهخصوص در آزمونهای عملی، مدیریت زمان، انتخاب سؤال، تست کردن برنامه و تصمیمگیری دربارهی ادامه دادن یا رها کردن یک راهحل را جدی بگیرید.
- به نمرهی دیگران بیش از اندازه توجه نکنید. دانستن رتبهی خود میتواند مفید باشد، اما مقایسهی مداوم نمرهها و رتبهها معمولاً چیزی به دانش و مهارت شما اضافه نمیکند. مهمتر از رتبهی امروز، این است که بدانید برای آزمون بعدی چه چیزی را باید بهتر کنید.
توصیههای تکمیلی
- هدف اصلی شما باید دانشافزایی، کسب تجربههای جدید و یافتن دوستان جدید باشد. اگر در کنار اینها بتوانید مدال خوشرنگتری کسب کنید، عالی خواهد شد.
- شرکت در دورهی تابستان فرصتی است که نهایتاً دو بار تکرار خواهد شد. بنابراین قدر این دوره را بدانید و وقت خود را به بطالت نگذرانید. برای هر روز دوره برنامه داشته باشید و تا حد امکان به آن پایبند بمانید.
- از روز اول دوره منتظر روزهای پایانی نباشید. اگر قرار است مطلبی را یاد بگیرید، اشکالی را برطرف کنید یا روش مطالعهی خود را تغییر دهید، همین امروز شروع کنید.
- در طول دوره ممکن است روزهایی داشته باشید که احساس کنید پیشرفت نمیکنید یا از بقیه عقب افتادهاید. این احساس طبیعی است. به جای مقایسهی دائمی خود با دیگران، روند پیشرفت خودتان را دنبال کنید.
- موفقیت در دورهی تابستان فقط به استعداد وابسته نیست. استمرار، سختکوشی، مدیریت زمان، یادگیری از اشتباهات و حفظ آرامش در شرایط سخت نقش بسیار مهمی دارند.
- مراقب باشید فشار رقابت باعث نشود از یادگیری لذت نبرید. دورهی تابستان یکی از معدود فرصتهایی است که میتوانید در مدت کوتاهی در کنار تعداد زیادی از دانشپژوهان قوی و معلمهای باتجربه کار کنید.
- از پرسیدن سؤال، پذیرفتن اشتباه و اعتراف به ندانستن نترسید. یکی از مهمترین مهارتهایی که در این دوره یاد میگیرید، توانایی تشخیص ندانستههای خود و تلاش برای برطرف کردن آنهاست.
- فراموش نکنید که هوش فقط در کنار سختکوشی میتواند باعث موفقیتهای ارزشمند شود.